Ticaret Bakanı Bolat, OECD forumunda kritik ham maddelerin stratejik önemini vurguladı. İhracat kısıtlamalarının küresel ticareti olumsuz etkilediğini belirtti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Kritik Mineraller Forumu’nda önemli uyarılarda bulundu. Bolat, kritik ham maddelerin artık yalnızca birer emtia değil, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmezliğini vurguladı. Bakan, OECD’nin 2026 yılı Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri tanıtım programında, bu materyallere erişimin giderek belirsizleştiğini ve küresel ihracat kısıtlamalarının artış gösterdiğini belirtti.
Bakan Bolat, yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirlerinin bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu ifade etti. Ancak bu erişimin dünya genelinde giderek daha belirsiz bir hal aldığını kaydetti.
OECD bulguları, kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009 yılından bu yana beş kat artarak tarihsel olarak yüksek seviyelerde kaldığını gösterdi. 2022 ile 2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sı ihracat kısıtlamalarından etkilendi. Kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’i, grafit ihracatının neredeyse yarısı, nadir toprak elementlerinin ise yüzde 45’i bu kısıtlamalar kapsamına girdi.
Ticaret Bakanı Bolat, kullanılan önlemlerin türünde de değişimler yaşandığını dile getirdi. İhracat vergileri ve lisans zorunlulukları hala en yaygın araçlar olsa da, daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını vurguladı. Bu eğilimlerin ciddi sonuçları olduğunu belirtti.
Bolat, ihracat kısıtlamalarının bazı iç politika hedeflerine hizmet edebileceğini ve uygulayan ülkelere belirli getiriler sağlayarak sanayilerinin gelişimine yardımcı olabileceğini kabul etti. Ancak bu kısıtlamaların geniş çaplı kullanımının küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını ifade etti.
Bakan Bolat, OECD Envanteri’nin sadece bir veri tabanı olmanın ötesinde, küresel bir kamu malı olarak şeffaflığı güçlendirdiğini ve kanıta dayalı politika tepkilerini desteklediğini söyledi. Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiklerini, kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını aktardı.
Türkiye ekonomisinin hem ithalat hem de ihracat yoluyla dış ticaret tarafından desteklendiğini belirten Bolat, mineraller ve kritik ham maddeler dahil toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar seviyesinde olduğunu vurguladı. Enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerine ihtiyaç duyduklarını ekledi.
Uluslararası ticaretle ilgili tüm alanlarda uluslararası işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini dile getiren Bakan Bolat, üretim, gıda, hizmetler ve bakım onarım sektörlerinde bu işbirliğinin kritik olduğunu ifade etti. Tanıtım programı sonrası gazetecilere de açıklamalarda bulunan Bolat, OECD’nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonu sağlamada artan bir role sahip olduğunu belirtti.
OECD’nin İstanbul’da bölgesel merkezi bulunduğunu ve Ticaret Bakanlığı olarak bu merkezi desteklediklerini kaydeden Bolat, son iki yıldır OECD Genel Sekreterliği ile uluslararası forumlar düzenlediklerini aktardı. Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş sürecinde kritik madenlere büyük ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zekanın gelişimiyle kritik madenlerin rolünün arttığını dile getirdi.
Bakan Bolat, milli menfaatleri korumanın önemli olduğunu, ancak bunun komşu ve dünya ülkelerinin ekonomilerine zarar verecek uygulamalara yol açmaması gerektiğini söyledi. Kritik maden sahibi ülkelerin, özellikle az gelişmiş ülkelerin, madenlerini işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri gerektiğini ifade ederek sözlerini tamamladı.
Yorum Yap