TÜBA tarafından yayımlanan “iNCLUSION in the Cultural Heritage Sector” başlıklı eser, kültürel mirasın herkes için erişilebilir ve katılıma açık hale getirilmesine yönelik bilimsel yaklaşımları bir araya getiriyor. Eser, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker ve Doç. Dr. Kevser Çınar’ın editörlüğünde hazırlandı.
Yayın, kapsayıcılığı yalnızca fiziksel erişim koşullarıyla sınırlamıyor. Engelli bireylerin ve kültürel yaşama katılımda güçlük yaşayan grupların deneyimleri, temsilleri ve karar alma süreçleri de çalışmanın merkezinde yer alıyor. Kültürel miras araştırmacıları, müze yöneticileri, eğitimciler, mimarlar, şehir plancıları ve kamu politikası uzmanları için kapsamlı bir kaynak niteliği taşıyor.
Teknoloji ve Uygulama Örnekleri
Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından ortak finanse edilen iNCLUSION projesinin bilimsel çıktıları arasında yer alan çalışma, yükseköğretim öğrencilerinin engelli bireylere yönelik dönüştürücü kültürel deneyimler oluşturma kapasitesini geliştirmeyi hedefliyor. Kitapta dokunsal tezhip ve hat sergileri, çok duyulu müze tasarımı, oyun temelli erişilebilirlik ve çocukların kültürel mirasla buluşturulmasına yönelik uygulamalar incelenmiş.
Eserde ayrıca kültürel miras turizmi, evrensel tasarımla öğrenme, tarihi kent merkezlerinde sürdürülebilir ulaşım, kültürel peyzajlarda dışlanma ve kapsayıcı müze politikaları gibi konular ele alınıyor.
Erişim ile Katılım Arasındaki Fark
Prof. Dr. Muzaffer Şeker, sunuş yazısında kültürel mirası ortak hafıza ve toplumsal katılım alanı olarak tanımlıyor. Şeker’e göre herkesin bu mirasa erişebilmesi, onu yorumlayabilmesi ve ona katkıda bulunabilmesi, mirasın değerini güçlendiriyor.
Doç. Dr. Kevser Çınar ise önsözünde erişimin temel bir kültürel hak olduğunu, ancak tek başına kapsayıcılık anlamına gelmediğini vurguluyor. Çınar, dijital teknolojilerin sunduğu olanaklara dikkat çekerken teknolojinin kendiliğinden kapsayıcı olmadığını belirtiyor. Uygulamaların değerinin, nasıl tasarlandıklarına, hangi deneyimleri temsil ettiklerine ve kullanıcıların geliştirme süreçlerine katılıp katılmadıklarına bağlı olduğunu ifade ediyor.
